پاسخِ کوتاه: برای بیشتر شدن عمر کفش فوتسال، بعد از هر جلسه آن را از کیف بیرون بیاورید، گل‌ولای و گردوخاک را با برس نرم و آب ولرم پاک کنید و در سایهٔ هوای آزاد خشک کنید. ماشین لباسشویی، شویندههای قوی، حرارت مستقیم و آفتاب سه دشمن اصلی چسب، رویه و زیره‌اند.
زیرهٔ کفشی که هفته‌ای دو بار روی پارکت سالن کشیده میشود، همان چیزی است که اول از همه آسیب می‌بیند؛ اما معمولاً دلیلش ساییدگی نیست، کیف ورزشی دربسته‌ای است که کفشِ خیس‌عرق را تا فردا شب در خودش نگه می‌دارد. رطوبت حبس‌شده چسب پنجه را سست می‌کند، رویه را بدشکل می‌کند و بو را ماندگار می‌کند. خبر خوب این است که نگهداری درست کفش فوتسال بیشتر از ده دقیقه در هفته وقت نمی‌خواهد و شستوشوی اصولی و خشک‌کردن درست، تفاوت اصلی بین کفشی که یک فصل دوام می‌آورد و کفشی که چند فصل کنار شما می‌ماند را می‌سازد.
کفش فوتسال معمولاً زودتر فرسوده میشود، چون سه عامل هم‌زمان رویش فشار می‌آورد: زیرهٔ صاف و نازک که برای چسبندگی روی سطح سخت ساخته شده، رویهٔ سبک که برای حس بهتر توپ نازک انتخاب میشود و تکرار بالای بازی در سالن‌های بسته که رطوبت و عرق را در کفش نگه می‌دارد.
زیرهٔ IC (Indoor Court) یعنی زیرهٔ لاستیکیِ بدون استوک که برای زمین‌های سخت و صاف سالن طراحی شده است. این زیره برخلاف استوک‌های کفش فوتبال، عمق و ضخامتِ قابل‌ساییدن زیادی ندارد؛ هر بار که روی سطح خشن کشیده شود، بخشی از همان لایهٔ نازک از بین می‌رود. اگر تفاوت ساختاری دو کفش برایتان جالب است، در مقالهٔ مقایسهٔ کفش فوتسال و فوتبال به تفصیل بررسی شده؛ اینجا فقط یک نتیجه مهم است: ظرفیت تحمل اشتباه در کفش فوتسال کمتر است، پس عادت‌های نگهداری اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.
سه چیز بیش از همه به کفش فوتسال آسیب میزند:
فرض کن مریم و دوستانش هفته‌ای دو شب در سالن بازی می‌کنند. اگر کفش‌ها را بعد از هر بازی در کیف دربسته بگذارند و دو شب بعد دوباره بپوشند، هر بار کفشِ نمدار به بازی بعدی می‌رود. این چرخه، بدون هیچ سانحهٔ مشخصی، کفش را از داخل می‌فرساید. (مریم یک نمونهٔ فرضی برای نشان‌دادن الگو است.)
کفش فوتسال را باید با دست و مواد ملایم شست؛ هرگز در ماشین لباسشویی و هرگز با آب داغ. این روش در هفت گام اجرا میشود و هر گام نشانهٔ درستی خودش را دارد.
بندها را باز کنید و کفیِ داخلی را بیرون بکشید. چرا: هم زیر بند و زبانهٔ کفش گردوخاک جمع میشود و هم کفی بیشترین عرق را جذب می‌کند و اگر داخل کفش بماند هرگز درست خشک نمی‌شود. نشانهٔ درستی: زبانه آزاد است و داخل کفش بدون مانع دیده میشود.
قبل از تماس با آب، گل‌ولای و گردوخاک سطحی را با برس نرم یا دستمال خشک بگیرید. چرا: اگر خاک روی رویهٔ خیس شود، به شکل گل در بافت فرو می‌رود و پاک‌کردنش سخت‌تر میشود. نشانهٔ درستی: سطح رویه و شیارهای زیره از ذرات درشت خالی است.
یک ظرف آب ولرم (نه داغ) بردارید و کمی صابون ملایم یا شامپوی بچه در آن حل کنید. چرا: آب داغ و مواد قوی می‌توانند چسبهای بین رویه و زیره را سست کنند و رنگ را ببرند. نشانهٔ درستی: محلول کف‌آلود اما کاملاً شفاف و بدون بوی تند است.
برس نرم یا پارچهٔ مرطوب را در محلول بزنید و رویه را با حرکت‌های دایره‌ای ملایم بشویید؛ فقط سطح را خیس کنید و کفش را در آب غوطه‌ور نکنید. چرا: ورود زیاد آب به داخل، فوم و لایه‌های چسبیده را خیس می‌کند و زمان خشک‌شدن و خطر بو را بالا می‌برد. نشانهٔ درستی: لکه‌ها کم‌رنگ می‌شوند بدون اینکه داخل کفش خیس شود.
با برس کوچک (مثلاً مسواک کهنه) شیارها و سطح زیرهٔ IC را بشویید و با پارچهٔ مرطوب پاک کنید. چرا: گردوخاک و گرد سالن روی زیره، چسبندگی را کم می‌کند و باعث لیزخوردن میشود. نشانهٔ درستی: زیره وقتی انگشت را رویش می‌کشید کمی «می‌چسبد» و لغزنده یا گردآلود نیست.
بندها را در محلول صابونی بمالید و بشویید؛ کفی را فقط با پارچهٔ مرطوب و صابون ملایم پاک کنید و زیاد در آب نگه ندارید. چرا: کفی اسفنجی آب زیادی جذب می‌کند و دیر خشک میشود. نشانهٔ درستی: کفی بدون بوی تند و بدون خیسیِ سنگین است.
رویه را با پارچهٔ تمیز و مرطوب پاک کنید تا کف صابون برداشته شود. چرا: باقی‌ماندهٔ صابون روی رویه می‌ماند، سفت میشود و ظاهر کفش را کدر می‌کند. نشانهٔ درستی: رویه صاف و بدون لک و کف است.
یک نکتهٔ جدی: اگر کفشِ شما از رویهٔ چرم یا مصنوعی حساس است، صابون را مستقیم روی رویه نریزید؛ ابتدا پارچه را آغشته کنید. برای کفش‌های جدید همیشه ابتدا یک نقطهٔ کوچک و کم‌دید را امتحان کنید.
کفش فوتسال را باید در سایه، در هوای آزاد و با فاصله از هر منبع گرما خشک کرد؛ حرارت مستقیم و نور مستقیم آفتاب دو عامل اصلی جداشدن چسب و شکننده‌شدن رویه‌اند. خشک‌کردن درست، نیمی از ماجرای نگهداری است.
| کار | چرا آسیب میزند |
|---|---|
| قراردادن کنار بخاری یا شوفاژ | حرارت مستقیم چسب را سست و رویه را منقبض می‌کند |
| پهن‌کردن زیر آفتاب مستقیم | رنگ را می‌برد و مواد مصنوعی را شکننده می‌کند |
| سشوار یا هیتر | گرمای متمرکز چسبهای ظریف را از بین می‌برد |
| انداختن در خشک‌کن لباس | هم حرارت و هم ضربهٔ چرخش به ساختار کفش آسیب میزند |
نشانهٔ درستی: داخل کفش را که لمس می‌کنید نه سرد و نمناک است و نه بوی کپک می‌دهد؛ کاغذ داخلش کاملاً خشک بیرون می‌آید.
برای کم‌کردن شست‌وشوهای سنگین، عادت ساده‌ای کمک می‌کند: بعد از هر بازی فقط کفی را بیرون بکشید و بندها را شل کنید تا کفش هوا بخورد. همین کار کوچک جلوی بوی بد و رطوبت ماندگار را می‌گیرد.
زیرهٔ IC را باید خشک، تمیز و دور از گرما و فشار نگه داشت؛ لاستیک زیره با گذر زمان و تماس با گردوخاک، چسبندگی‌اش را از دست می‌دهد و ممکن است در شرایط نامناسب سفت و ترک‌خورده شود. این بخش به مواقعی مربوط است که مدتی بازی ندارید، مثلاً در فصل تعطیلی لیگ یا سفر.
نشانهٔ درستی: وقتی بعد از مدتی کفش را برمی‌دارید، زیره انعطاف دارد، سطحش صاف و بدون ترک است و بوی نم یا کپک نمی‌آید.
زمان تعویض وقتی است که نگهداری دیگر جواب نمی‌دهد: زیره جایی صاف و براق شده و چسبندگی ندارد، چسب بین رویه و زیره باز شده، رویه پاره یا بافتش نازک شده، یا کفی فرو رفته و حمایت پا از بین رفته است. ادامهٔ بازی با چنین کفشی نه‌تنها عملکرد، بلکه ایمنی مچ و زانو را هم کم می‌کند.
اگر کفش جدید می‌خرید، همان ابتدا چند چیز را مدنظر بگیرید: سایز درست، زیرهٔ مناسب سطح بازی و اصالت کالا. هر سه روی دوام کفش اثر مستقیم دارند. اشتباه در سایز یا انتخاب زیرهٔ نامناسب، کفش را زودتر از موعد می‌فرساید؛ برای این بخش می‌توانید مقالهٔ اشتباهات رایج هنگام خرید کفش فوتسال را هم مرور کنید.
یک روال ساده، تقریباً همهٔ آنچه گفته شد را پوشش می‌دهد:
اگر کفش‌تان به پایان عمر رسیده یا می‌خواهید با نگهداری درست از همان ابتدا شروع کنید، می‌توانید مدل‌های اورجینال با ضمانت اصالت و امکان تعویض سایز را در فوتسال‌شاپ ببینید.
آیا میتوان کفش فوتسال را در ماشین لباسشویی شست؟
خیر. چرخش و ضربهٔ ماشین به ساختار کفش آسیب میزند و آب زیاد و شویندههای قوی ممکن است چسبهای بین رویه و زیره را سست کنند. شستوشو با دست، برس نرم و آب ولرم امنتر است.
کفش فوتسال را چطور باید خشک کرد؟
در سایه و هوای آزاد، با فاصله از بخاری و آفتاب مستقیم. داخل کفش را با کاغذ یا پارچهٔ خشک پر کنید و هر چند ساعت عوض کنید. سشوار، هیتر و خشک‌کن لباس برای چسب و رویه مضرند.
چند وقت یکبار باید کفش فوتسال را شست؟
شستوشوی کامل را بسته به میزان کثیفی انجام دهید، اما پاککردن سبک رویه و زیره با پارچهٔ مرطوب بعد از بازی و بیرونآوردن کفش از کیف عادتی است که بهتر است همیشگی باشد.
چرا زیرهٔ IC باید فقط داخل سالن استفاده شود؟
زیرهٔ IC نازک و بدون استوک است و برای سطح صاف سالن طراحی شده. راه‌رفتن روی آسفالت یا سنگ‌ریزه آن را سریع می‌ساید و چسبندگی‌اش را کم می‌کند.
چه نشانههایی میگوید کفش فوتسال باید عوض شود؟
صاف و براقشدن زیره، بازشدن چسب بین رویه و زیره، پارگی یا نازکشدن رویه و فرورفتن کفی از نشانههای اصلیاند. در این حالت حمایت پا و ایمنی مچ و زانو کم میشود.
